Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

Η οικονομική σημασία της ελληνικής οικογένειας

ΡΗΞΗ φ.143

  Στοχαστές όπως, ο Σ.Ράμφος  του ύστερου έργου του, επιχειρούν να μας πείσουν ότι θεμέλιο  της ελληνικής κακοδαιμονίας είναι η ελληνική οικογένεια. Υποτίθεται ότι αυτή εμποδίζει το άτομο να ενηλικιωθεί και να αποκτήσει έλλογα χαρακτηριστικά.
Όμως  τέτοιες απόψεις όχι μόνο δεν θεμελιώνονται στην κοινωνική εμπειρία και στην  ιστορική πραγματικότητα αλλά την αντιστρέφουν. Η προσωπικότητα για να συγκροτηθεί έχει ανάγκη την θαλπωρή του οικογενειακού χώρου. Από αυτόν θα λάβει την γλώσσα του και τις δυνατότητες να ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο όπως γράφουν ο Κ.Καστοριάδης και ο Κ.Λάς (ο τελευταίος μάλιστα την χαρακτηρίζει «λιμάνι σε έναν άκαρδο κόσμο»).
Ο ιστορικός Γ.Δερτιλής μας δίνει πολλά τεκμήρια για τον σημαντικό και θετικό ρόλο της ελληνικής οικογένειας. Τονίζει ότι την θεωρεί «ως μονάδα παραγωγής και μάλιστα ως μονάδα υψηλής παραγωγικότητας και ως το κατεξοχήν παραγωγικό  κύτταρο της ελληνικής οικονομίας εδώ και αιώνες. Πρόκειται για οικογένεια μεσογειακού τύπου: πολυμήχανη, προσαρμοστική, πολύεργη (εννοείται ότι σε αυτά τα θέματα θα επανέλθω). Στον μεσογειακό τύπο προσθέτουμε ένα πρόσθετο, ελληνικό χαρακτηριστικό που υπήρχε ανέκαθεν: η ελληνική οικογένεια ήταν και είναι μια ιδιότυπη, συμπαγής οικονομική κοινοπραξία, απίστευτη εργατική όταν εργάζεται για το δικό της όφελος, ένα κοινωνικό κύτταρο εγωπαθές και πανίσχυρο, πότε οχυρό απόρθητο και πότε ελαφρύ τεθωρακισμένο, ευέλικτο και επιθετικό»[1].  Παρότι δεν αγνοεί κάποια αρνητικά της χαρακτηριστικά, όπως την ώθηση συχνά στην προστασία που προσφέρει μια θέσης δημοσιο-υπαλληλική, τελικά όλα αυτά αναιρούνται από το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της που είναι ο υψηλός βαθμός προσαρμοστικότητας. Τελικά «η οικογένεια είναι και γόνιμο φυτώριο άλλων ιδεών και νοοτροπιών, που οδηγούν συχνά τα μέλη της σε τολμηρές αναζητήσεις εκτός των διανοητικών και βιοτικών συνόρων της, στις σπουδές και την κοινωνική κινητικότητα, σε παροδικές αποδημίες και σε ισόβιες μεταναστεύσεις, σε οικονομικές συμπεριφορές που είναι, ενίοτε, παραγωγικότατες, σε εργασιακές στρατηγικές, σε αποταμιευτικές και επενδυτικές στρατηγικές πολύ αποδοτικές, σε επιχειρηματικές πρωτοβουλίες όλων των διαμετρημάτων και σε παραγωγικές μονάδες ιδιαίτερα προσαρμοστικές»[2].
Το τελευταίο στοιχείο, η προσαρμοστικότητα, είναι ίσως το πιο σημαντικό θετικό χαρακτηριστικό  που αποδίδει ο Γ.Δερτιλής στην ελληνική οικογένεια  με το οποίο κατάφερνε επιβιώνει με επιτυχία στις πιο σύνθετες περιστάσεις: « πράγματι, δεν ήταν τυχαία, στην διάρκεια τριών αιώνων, η διαδοχική μετάβαση των ελληνικών οικογενειακών επιχειρήσεων της ομογένειας και της διασποράς από την μια δραστηριότητα στην άλλη, από το εμπόριο και την παραδοσιακή ναυτιλία στις τράπεζες και τα χρηματιστήρια και από εκεί στη σύγχρονη ναυτιλία. Πρόκειται για τυπικό δείγμα επιχειρηματικής διαφοροποίησης δραστηριοτήτων (diversification).  Και η διαφοροποίηση, όταν μάλιστα είναι έγκαιρη και αποτελεσματική, αποτελεί θεμελιώδες λειτουργικό στοιχείο του καπιταλισμού, ιδίως στην νεωτερική του μορφή. Επίσης, δεν είναι τυχαίο ότι η ελληνόκτητη εμπορική ναυτιλία στηρίχθηκε πάντοτε και αποκλειστικά στην οικογενειακή οργάνωση και δικτύωση, τόσο στον «προκαπιταλιστικό» 18ο αιώνα όσο και στον «καπιταλιστικό» 20ο αιώνα»[3].   
Ακριβώς λοιπόν «επειδή οι νοοτροπίες και οι στρατηγικές των οικογενειακών δικτύων προσαρμόζονται τόσο αποτελεσματικά στους νεωτερισμούς, διατηρούνται και επαναλαμβάνονται: τις παρατηρούμε τον 18ο αιώνα, με τους Έλληνες του Λιβόρνου και του Άμστερνταμ⸱τον 19ο στην Μασσαλία, την Οδησσό και την Αλεξάνδρεια⸱ τον 20ο αιώνα στο Λονδίνο, την Καλκούτα και την Νέα Υόρκη. Θα διακρίνουμε ίσως και κατά τον 21ο αιώνα, στο Σαν Φρανσίσκο, την Σιγκαπούρη, την Σαγκάη, την Ανατολική Αφρική, την Ωκεανία, την Νότια Αμερική. Άλλωστε αυτές οι οικονομικές νοοτροπίες και στρατηγικές, με τις παραλλαγές που επιβάλλει η νέα εποχή, βοηθούν ακόμη και στον 20ο αιώνα τις ελληνικές επιχειρήσεις, αυτόχθονες ή διεθνείς, να προσαρμόζονται ταχύτατα στον παραλλαγμένο, νεωτερικό τομέα των υπηρεσιών της  εποχής μας⸱ και σε δραστηριότητες που επεκτείνονται πέραν των συνόρων, όπως πάντα, αψηφώντας όλες τις κρατικές εξουσίες-για το καλό και για το κακό»[4].
 Ο Γ.Δερτιλής θα αναφερθεί στον κοινοτισμό «στην ναυτοσυντροφική παράδοση, θεσμό εθιμικού δικαίου που συνδύαζε την συμμετοχή των ναυτών στα κέρδη του ταξιδιού με την κεφαλαιουχική πρωτοκαθεδρία του εμπόρου, την πατριαρχική εξουσία του καπετάνιου και, ενίοτε, την διαιτησία του συμβουλίου των προεστών. Η παράδοση αυτή βυθίζεται στην «προϊστορία» της δικτύωσης ως τρόπου οργάνωσης της ναυτιλίας. Οι έλληνες έμποροι και πλοιοκτήτες την ακολουθούσαν έως τα μέσα του 19ου αιώνα. Δύο παρεπόμενες πρακτικές σχετίζονται στενά με αυτήν την παράδοση, την οποία κατά κάποιον τρόπο διαδέχθηκαν. Συνοψίζονται σε δύο ευνόητες φράσεις που δεν χρειάζονται εξηγήσεις. Η μία είναι «κάθε πλοίο και μια επιχείρηση»⸱ η άλλη είναι «κάθε μέλος της οικογένειας και μια επιχείρηση- ή ένα υποκατάστημα». Η τέταρτη πρακτική, τέλος, μπορεί να συνοψιστεί στην φράση «το κέρδος ακολουθεί την σημαία»: ο εφοπλιστής, κυνηγώντας το κέρδος, διαλέγει την σημαία που του το εξασφαλίζει- ή που μειώνει τον  κίνδυνο ζημιών. Με τις αλλαγές σημαίας και με την γεωγραφική κατανομή των επενδύσεων, αυτές οι πρακτικές μοίραζαν τους κινδύνους μεταξύ των μελών της οικογένειας αλλά και του δικτύου και διέχεαν τους γεωπολιτικούς και επιχειρηματικούς κινδύνους σε διαφορετικές περιοχές. Από την άλλη πλευρά, οι ίδιες πρακτικές αύξαναν τα κέρδη από πολλαπλές πηγές διάσπαρτες στον χώρο, στον χρόνο και σε διάφορα επιχειρηματικά πεδία»[5].  
Αλλά και στην ξηρά, η φύση  του εδάφους «επέβαλλε την οργάνωση της παραγωγής γύρω από μονάδες μικρές, άρα οικογενειακές-ιδίως στην νότια Ελλάδα και στα περισσότερα νησιά»[6].  Τελικά ο Γ.Δερτιλής συμπεραίνει πως «η οικογένεια ήταν το βασικό λειτουργικό στοιχείο όλων των συστημάτων παραγωγής που επικρατούσαν στην ύπαιθρο, οποιαδήποτε εποχή και αν εξετάζει κανείς. Ήταν, επίσης, το θεμελιώδες δομικό στοιχείο όλων των κοινωνικοοικονομικών συστημάτων που εκάστοτε επικρατούσαν στην ελληνική χερσόνησο»[7].
Τα πορίσματα αυτά επιβεβαιώνουν ένα συμπέρασμα που προκύπτει από μια αυθόρμητη σχεδόν φωτογραφική γνώση της εμπειρικής πραγματικότητας, χωρίς τις αναγκαίες λογικές συνεπαγωγές που κάνει ένας ιστορικός όπως ο Γ.Δερτιλής. Η ελληνική οικογένεια, πράγματι αποτελεί απάνεμο λιμάνι σε έναν άκαρδο  κόσμο, που προστατεύει τα μέλη της από τα χειρότερα. Όμως χάρις την προσαρμοστικότητα που την διακρίνει όχι μόνο δεν αντιστρατεύεται έναν καλώς νοούμενο οικονομικό ορθολογισμό , αλλά αποτελεί η ύπαρξη της, την προϋπόθεση για κάθε θετική εξέλιξη, τόσο στον «προκαπιταλιστικό» όσο και στον «καπιταλιστικό» κόσμο.  




[1] Γ.Δερτιλής, Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014, σελ.20.
[2] Ό.π. σελ.21.
[3] Ό.π. σελ.30.
[4] Ό.π.σελ.31.
[5] Ό.π. σελ.93.
[6][6] Ό.π. σελ.155.
[7] Ό.π. σελ.183.

Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018

Υπάρχει ελευθερία χωρίς όρια;



Μάης 1968-Μάης 2018 και πολύ κουβέντα γίνεται μέσα από τις εφημερίδες και το διαδίκτυο. Η μανιακή πρόταση της επιθυμίας έναντι της πραγματικότητας προϋπέθετε ανθρώπους που οι ίδιοι είχαν λύσει το βιοτικό τους πρόβλημα ή το είχαν λύσει άλλοι για αυτούς. Το νόημα που είχαν συνθήματα όπως "απαγορεύεται το απαγορεύεται" ήταν ότι επιθυμώ είναι ορθό και όχι μόνο είναι ορθό αλλά θα πρέπει να πραγματοποιηθεί. Δεν τίθεται διόλου το Εγώ έναντι του Εσύ. Διότι η επιθυμία του Εγώ τοποθετείται ως ανώτερος αν όχι ο μοναδικός δεοντολογικά κανόνας Είναι βέβαιο ότι στα πλαίσια αυτά δεν μπορεί να υπάρξει ούτε κοινότητα, ούτε κοινωνία αλλά τελικά ούτε άτομο. Η ελευθερία μπορεί να υπάρξει εκεί που υπάρχουν όρια. Αρκεί τα όρια να καθορίζονται από μας τους ίδιους ώστε από την ετερονομία να περνάμε στην αυτονομία. Βεβαίως στις κοινωνίες που δεν κυριαρχεί ο τύραννος ποτέ δεν μπορεί να είναι απόλυτα διακριτές η αυτονομία και η ετερονομία. Μακάρι να επικρατούν διαδικασίες που οδηγούν στην αυτονομία, αλλά όμως δεν πρόκειται ποτέ να πάψει να υπάρχει ούτε η εξουσία, ούτε η ετερονομία. Όμως τα ηδονιστικά συνθήματα του Μάη του 68 όχι μόνο δεν προκάλεσαν κάποιο ρήγμα, όπως τότε γραφόταν και διακηρυσσόταν επίμονα, αλλά αποτέλεσαν πολύτιμο υλικό καθώς περάσαμε από τον αστικό πολιτισμό στην μαζικοδημοκρατία και τα έλλογα στοιχεία αντικαθίστανται από ανορθολογικά-ηδονιστικά πρότυπα. Μάλιστα ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος προϋποθέτει την κατάργηση κάθε είδους ταυτότητας είτε αυτή είναι ταυτότητα, εθνική, ή ταξική, ή φύλου. Η δημιουργία του παγκόσμιου χυλού προϋποθέτει την ύπαρξη ενός πολιτιστικού "φιλελευθερισμού" που έχει αριστερή προέλευση ή πρόσημο. Γι αυτό και οι Κλίντον, Ολάντ και Τσίπρας είναι αυτοί που σε πολιτικό επίπεδο εκπροσωπούν την πιο ακραία εκδοχή παγκοσμιοποίησης, ακόμη και αν σε κάποιες περιπτώσεις επικαλούνταν το αντίθετο. Αλλά και πολιτικοί απόγονοι του Μάη του 68, όπως ο Ντανιέλ Κόν Μπεντίτ, αφού έκαναν ένα σύντομο σταθμό στην οικολογία, πολιτικά εκπροσωπούν αυτή την ηδονιστική μαζικοδημοκρατία, που μπροστά της ο παραδοσιακός αστισμός μοιάζει εξαιρετικά συνετός και μετριοπαθής..

Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

17/05/2018 | Αθήνα | Βιβλιοπαρουσίαση: «Παναγιώτης Κονδύλης: Μια διαδρομή»




Οι Εναλλακτικές Εκδόσεις, παρουσιάζουν την Πέμπτη 17 Μαΐου 2018 στις 19:30, το βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά: Παναγιώτης Κονδύλης: Μια διαδρομή.
Θα μιλήσουν:
Θεόδωρος Ζιάκας, συγγραφέας
Γιάννης Ιωαννίδης, συγγραφέας
Σπύρος Κουτρούλης, συγγραφέας

Γιώργος Μερτίκας, συγγραφέας – μεταφραστής
και ο συγγραφέας του βιβλίου.
Στην αίθουσα «Ρήγας Βελεστινλής», Ξενοφώντος 4, στο Σύνταγμα.

Τετάρτη, 25 Απριλίου 2018

Λάκης Προγκίδης: Υπό την παπαδιαμαντικήν δρύν, εκδόσεις βιβλιοπωλείον της "Εστίας", Αθήνα 2017






Για όσους συγκινούνται από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, όσοι θεωρούν ότι το έργο του είναι ότι το πιο σημαντικό έχει γραφτεί στην γλώσσα μας το δοκίμιο του Λάκη Προγκίδη μας παρέχει έναν δρόμο, έναν τρόπο για να κατανοήσουμε όχι μόνο την αισθητική αξία του αλλά και τις σημασίες που έχει σήμερα. Δεν είναι το πρώτο δοκίμιο του Λάκη Προγκίδη που έχει ως θέμα τον αγαπημένο Σκιαθίτη. Έχουν προηγηθεί άλλα που όμως έχουν μια ευρύτερη σκόπευση αφού αναφέρονται σε συγγραφείς όπως ο Βοκκάκιος και ο Ραμπελαί.Ο Προγκίδης είχε μια σκληρή και οδυνηρή εμπειρία αφού ως νέος συνελήφθη από την δικτατορία ως μέλος του Ρήγα Φεραίου. Όμως οι εμπειρίες του Α.Παπαδιαμάντη τον συνοδεύουν από μικρό. Ως πρόσκοπος του Βόλου, ένα καλοκαίρι στην Σκιάθο, μέσα σε ένα υποβλητικό περιβάλλον ακούει και διαβάζει την "βασιλική δρύ". Στην συνέχεια στα δεσμωτήρια της δικτατορίας θα ζητήσει να διαβάσει Α.Παπαδιαμάντη, ένας συγκρατούμενος. Έτσι θα τον ξαναθυμηθεί.Θα διαβάσει το "Καμίνι", την "Σταχομαζώχτρα", το "Μυρολόγι της φώκιας" και όλο το υπόλοιπο έργο. Το διάστημα εκείνο θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για πολλούς λόγους: "βρέθηκα πρόσωπο με πρόσωπο μ' έναν κόσμο ο οποίος ενώ διατεινόταν ότι ήταν ο γνήσιος προστάτης της ελληνοχριστιανοσύνης, στην ουσία δεν ήταν παρά ο νεκροθάφτης της" (σελ.62). Εκεί θα διαπιστώσει τον αμφίσημο χαρακτήρα της παράδοσής μας: " την κοίταζα από τη μεριά της χούντας: πτώμα. Την κοίταζα από τη μεριά του κύρ Αλέξανδρου: άνθιζε, ευδοκιμούσε"(σελ.129). Αλλά και για να επιστρέψει στον θεωρητικό της λογοτεχνίας συμπεραίνει: "ισχυρίζομαι λοιπόν ότι το μυθιστόρημα το "έφερε" στην Ελλάδα ο Παπαδιαμάντη'"(σελ.134). Και θα συμπληρώσει παρακάτω: "όταν αισθανθείς με τόση ενάργεια όση ο Λορεντζάτος το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούσαν με μαθηματική ακρίβεια οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του 20ου αιώνα, τότε ο Παπαδιαμάντης μετουσιώνεται σε υπέρλαμπρο φάρο, φιλόξενο λιμάνι, ακλόνητη ελπίδα" (σελ.138). Ανάμεσα στην παράδοση και την πρόοδο ο Παπαδιαμάντης μας δίνει την λύση: " η παράδοση δεν είναι κρησφύγετο. Είναι το βασίλειο της ελευθερίας μπροστά στη σκλαβιά της εξέλιξης στην οποίαυποκύπτουμε πια εθελούσια έως και μετά χαράς"( σελ.155). Ο .ΛΠρογκίδης με έναν τρόπο που θυμίζει κάποιες σκέψεις του Χάιντεγκερ γράφει: "ο σημερινός άνθρωπος κινδυνεύει από οντολογική αμνησία. Εν μέσω μιας αδιανόητης μέχρι την ψηφιακή εποχή μας πληθώρας γνώσεων και πληροφοριών σχετικά με το παρελθόν, ο άνθρωπος τείνει να χάσει τη μνήμη του εαυτού του. Δεν θυμάται πια ότι υπήρξε δημιουργός αξιών. Η πρόοδος είναι ο νεκροθάφτης της δημιουργίας. Γιατί δημιουργία 'ισον συν-δημιουργία"(σελ.184). Το επόμενο βήμα να συνδεθεί ο ίδιος με αυτή την παράδοση: " ο καθένας μας πάνω σε τούτη τη γη είναι γέννημα και θρέμμα ενός συγκεκριμένου πολιτισμού. Εγώ είμαι του ελληνικού. Είμαι ένα απειροέλαχιστο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας . Ή του ελληνικού έθνους. Ή του ελληνικού λαού. Ή της ελληνικής οικουμένης. Ή της ελληνικής πολιτισμικής παράδοσης. Οι λέξεις δεν έχουν εδώ και τόση σημασία. Μπορώ να χρησιμοποιώ όποια θέλω ελεύθερα, προκειμένου να δηλώσω τη συλλογική ύπαρξη η οποία με υπερκαθορίζει. Κι ας βυσσοδομούν εκατέρωθεν εθνομηδενιστές και εθνοκάπηλοι. Κι ας εξανίστανται με την αφέλεια μου οι μεταμοντέρνοι πανεπιστημιακοί κομισάριοι, οι οποίοι βάφτισαν, τάχα μου δήθεν επί το επιστημονικότερον, την ανθρώπινη ιστορία "αφήγηση". Λες και η ιστορία βγαίνει από το κεφάλι μας και όχι το κεφάλι μας από την ιστορία"(σελ. 195). Ο Λ.Προγκιδης θα ασχοληθεί με την συνέχεια του ελληνισμού και θα καταλήξει: "κατά κάποιον τρόπο είμαστε και παραμένουμε πάντα ο λαός που έκανε τον Όμηρο σχολείο του"(σελ.252). Μάλιστα θα ισχυριστεί ότι ο ελληνισμός και ο χριστιανισμός πετυχαίνουν μια καλή αλλοίωση ακριβώς γιατί η σχέση ανάμεσα τους είναι αδελφική (σελ.263). Ίσως το κορυφαίο επίτευγμα του Παπαδιαμάντη είναι πως στο έργο του "ενσαρκώνεται κατά τον πληρέστερο και πλέον θαυμαστό τρόπο ο ανθρωπολογικός πολιτισμικός τύπος γύρω από τον οποίο αρθρώθηκε και καρποφόρησε ο ελληνικός πολιτισμός, τόσο ο αρχαίος όσο και ελληνοχριστιανικός"(σελ.321). Βεβαίως το μεγάλο στοίχημα που έχουμε να κερδίσουμε είναι η αναγνώριση της παγκοσμιότητας του Παπαδιαμάντη: "αν δεν έχουμε πειστεί βαθιά μέσα μας ότι ο Παπαδιαμάντης είναι μεγάλος για τον κάθε άνθρωπο του έρμου πλανήτη μας, τότε θα πάψει κάποτε να είναι μεγάλος και για τον τόπο μας"(σελ.331). Πρόκειται για εγχείρημα φιλόδοξο αλλά έχει όλες τις προϋποθέσεις για να επιτευχθεί.

Σάββατο, 21 Απριλίου 2018

Μελέτη Μελετόπουλου:Η δικτατορία των συνταγματαρχών




Μέρα που είναι σήμερα θα σας πρότεινα να διαβάσετε το βιβλίο του Μ.Μελετόπουλου: Η δικτατορία των συνταγματαρχών, που είναι διδακτορικό του συγγραφέα στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Το προλογίζει ο Βίκτωρας Παπαζήσης, εκδότης που πέρασε κάποια χρόνια της ζωής του στις φυλακές της δικτατορίας.
Θα μπορούσαμε να πούμε πολλά. Να θυμίσουμε ότι το πραξικόπημε ανέτρεψε έναν κεντροδεξιό πρωθυπουργό τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, ίσως τον πιο μορφωμένο πολιτικό, του χώρου αυτού τουλάχιστον, υποτίθεται για να αποτρέψει την επικράτηση της κεντροαριστεράς. Το ίδιο διάστημα υπήρχε σχέδιο δικτατορίας από τους στρατηγούς το οποίο δεν πρόλαβαν να υλοποιήσουν. Όσο και αν σήμερα η δικτατορία δεν μπορεί να χωρέσει στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα τότε υπήρχαν δύο δικτατορίες , η δικτατορία του Φράνκο στην Ισπανία και του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία. Ως επιβεβαίωση της ετερογονίας των σκοπών στην ιστορία, η πολιτική της δικτατορίας είχε ως αποτέλεσμα την ανατροπή της μοναρχίας (που επισφραγίστηκε με το δημοψήφισμα του 74) και την απώλεια του 40% της Κύπρου. Η δικτατορία είχε πολλά στοιχεία συνέχειας με το προηγούμενο καθεστώς. Ο Γ.Παπαδόπουλος επί χρόνια στέλεχος της ΚΥΠ αφενός συνωμοτούσε με κατώτερους υπαλλήλους της CIA(όπως ο Φατσέας) αφετέρου συμμετείχε στην επιτροπή σοφών που είχε φτιάξει ο Κ.Καραμανλής το 58 για να αντιμετωπιστεί η αναπάντεχη άνοδος της ΕΔΑ. Χρησιμοποίησε κάποια στελέχη της νεολαίας της ΕΡΕ όπως τον Παύλο Μανωλόπουλο και τον Ν.Φαρμάκη. Πολλοί υπουργοί της είχαν προέλθει από την δεξαμενή σκέψης του ΣΕΒ Εταιρεία Ελληνικών Σπουδών. Ο λαϊκίστικός συχνά λόγος του δικτάτορα δεν τον εμπόδισε να διαμένει δωρεάν στην βίλα του Ωνάση στο Λαγονήσι. Όμως προσπάθησε να εξασφαλίσει την ανοχή τουλάχιστον όλων των τάσεων. Για ένα διάστημα υπήρξε υπουργός της ο Βύρων Σταματελόπουλος σοσιαλδημοκρατικών τάσεων. Επίσης υπουργός των δικτατορικών κυβερνήσεων διατέλεσε ο Η.Δημητράς (πατέρας του Π.Δημητρά) ο οποίος ήταν συνεργάτης του Γ.Μαύρου. Υπουργός Εργασίας για ένα διάστημα και πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής υπήρξε ο Απόστολος Βογιατζής που ως εκπρόσωπος του Αγροτικού Κόμματος είχε υπογράψει την ίδρυση του ΕΑΜ. Στέλεχος της επίσης υπήρξε ο Άγγελος Τσουκαλάς (πατέρας του Κ.Τσουκαλά), κεντρώος, δικηγόρος του Ν.Μπελογιάννη στην δίκη του, που είχε εκλεγεί προδικτατορικά δήμαρχος της Αθήνας με την ΕΔΑ. Ο καθηγητής Δ.Τσάκωνας χριστιανοσοσιαλιστής συμμεριζόταν τις απόψεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου για ελληνοτουρκική δυαδική αυτοκρατορία. Ο καθηγητής του Αριστοτελείου Π.Χρήστου σημαντικός θεολόγος είχε πρωτοστατήσει κατά των οργανώσεων "Σωτήρ" και "Ζωή" υπήρξε και αυτός στέλεχος των δικτατορικών κυβερνήσεων. Βεβαίως τρία ακόμη στελέχη της με πρωταρχικό ρόλο στην ιδεολογία της ήταν ο Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου,ο Σάββας Κωνσταντόπουλος και ο Γιώργος Γεωργαλάς. Ο πρώτος υπήρξε προπολεμικά στέλεχος των αρχειομαρξιστών, μετάφρασε έργα του Μάρξ όπως το "Εβραϊκό ζήτημα". Στο "Αρχείο Θεωρίας" του Κανελλόπουλου, Τσάτσου, Θεοδωρακόπουλου ήταν ένας από αυτούς που διατύπωναν την μαρξιστική απάντηση τεκμηριωμένα,πειστικά και μαχητικά. Στην δικτατορία Μεταξά φυλακίσθηκε και βασανίστηκε. Από την κατοχή αλλάζει μεριά και δημοσιογραφεί σε εφημερίδες όπως η "Ελευθερία" και η "Μεσημβρινή", ενώ μεταπολεμικά για ένα διάστημα είχε δίπλα του τον ηγέτη των αρχειομαρξιστών, Δ.Γιωτόπουλο. Ο Σάββας Κωνσταντόπουλος , αρχειομαρξιστής και αυτός προπολεμικά, δημοσιογραφικό στέλεχος μεταπολεμικά, εκδότης του "Ελεύθερου Κόσμου" ήδη πριν το '67 μιλούσε για στρατιωτική εκτροπή. Τέλος ο Γ.Γεωργαλάς υπήρξε στέλεχος του εξόριστου κομμουνιστικού κόμματος, που το εγκατέλειψε το 56 μετά την εξέγερση της Ουγγαρίας, για να γίνει ακριβοπληρωμένο στέλεχος του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και εκδότης της 'Σοβιετολογίας".Το "αστείο" ήταν όλοι αυτοί πρωτοστάτησαν στην δίωξη των πολιτικών τους αντιπάλων. Στις φυλακές της δικτατορίας και στους τόπους εξορίας δεν βρέθηκαν μόνο αριστεροί και κεντρώοι αλλά και στρατιωτικοί όπως ο Γ.Καρούσος και ο Σ.Μουστακλής, συνεργάτες του Γ.Γρίβα. Απέναντι στην δικτατορία βρέθηκαν στοχαστές όπως Γ.Σεφέρης, ο Ρόδης Ρούφος, οι σοσιαλδημοκράτες της "Δημοκρατικής Άμυνας" και πολλοί άλλοι. Η απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο , το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και η απώλεια του 40% της Κύπρου είναι πράξεις για τις οποίες δεν καταδικάστηκαν στις δίκες που ακολούθησαν την πτώση της δικτατορίας αλλά όμως έχουν την καταδίκη της ηθικής μας συνείδησης και την διαρκή καταδίκη της ιστορίας.

Τετάρτη, 18 Απριλίου 2018

Αντώνης Μπουντούρης: ΔΕ ΘΕΛΕΙ ΚΑΙ ΠΟΛΥ

                                                       

ΔΕ ΘΕΛΕΙ ΚΑΙ ΠΟΛΥ


Μετά τη νάρκωση

(πολλών ετών)

η ψυχή

τι νομίζεις οτι θέλει...


Ενα ελαφρύ σπρώξιμο  

                      θέλει

για να πέσει.



Οκνηροί ,κατατονικοί και νάρκισσοι

δεν αξίζουμε μήτε

                     τη λύπηση των εχθρών μας.




Αντώνης Μπουντούρης